แชร์

เครื่องจักรในการแปรรูปอาหาร (Food Processing) คืออะไรบ้าง ?

เครื่องจักรกำลังล้างทำความสะอาดเลมอน

หากผู้ประกอบการในอุตสาหกรรมแปรรูปอาหาร ต้องการยกระดับกระบวนการผลิตสินค้า ดังนั้น การมองหาเครื่องจักรที่ตอบโจทย์การใช้งานนับเป็นขั้นตอนสำคัญ ที่จะช่วยเสริมประสิทธิภาพการผลิต และทำให้ธุรกิจเติบโตได้ ซึ่งสำหรับผู้ประกอบการที่ยังคงไม่แน่ใจว่าจะเลือกเครื่องจักรชนิดใดมาใช้ในกระบวนการแปรรูปอาหารของตนดี ในบทความนี้ จะพาไปเจาะลึกเกี่ยวกับการแปรรูปอาหาร รวมถึงมีเครื่องจักรในการแปรรูปอุตสาหกรรมมาแนะนำกัน

การแปรรูปอาหารคืออะไร ?

การแปรรูปอาหาร (Food Processing) คือ กระบวนการที่เปลี่ยนแปลงสภาพของวัตถุดิบ เพื่อการยืดอายุในการเก็บรักษา และให้อยู่ในสภาพที่เหมาะสม สะดวก และปลอดภัยต่อการบริโภค

กระบวนการแปรรูปอาหารมีอะไรบ้าง ?

  1. การแปรรูปอาหารด้วยความร้อน คือ การใช้ความร้อนฆ่าเชื้อจุลินทรีย์และเอนไซม์ในวัตถุดิบ และเพื่อยืดอายุการเก็บรักษา เปลี่ยนแปลงเนื้อสัมผัส รวมถึงเพิ่มรสชาติและกลิ่น โดยอาหารที่ผ่านการแปรรูปด้วยความร้อน จะได้รับการบรรจุในภาชนะปิดสนิท เพื่อป้องกันการปนเปื้อนกลับและรักษาคุณภาพ
  2. การแปรรูปอาหารด้วยความเย็น คือ กระบวนการแปรรูปและถนอมอาหาร ด้วยการลดอุณหภูมิของอาหาร ให้ต่ำกว่า -18 องศาเซลเซียส น้ำในอาหารจะเปลี่ยนสถานะเป็นน้ำแข็ง ซึ่งจะช่วยคงความสดใหม่ และรักษาคุณภาพไว้ได้อย่างดี
  3. การแปรรูปอาหารด้วยการทําแห้ง คือ กระบวนการแปรรูปอาหารด้วยดึงน้ำออก เพื่อยืดอายุในการเก็บรักษา อีกทั้งยังทำให้มีน้ำหนักเบา สะดวกต่อการขนส่ง การบริโภค หรือการนำไปเป็นวัตถุดิบในการแปรรูปต่อเนื่องด้วยวิธีอื่น ๆ ต่อไป
  4. การแปรรูปอาหารด้วยการทําหมัก คือ กระบวนการแปรรูปอาหารที่ใช้จุลินทรีย์ต่าง ๆ เช่น แบคทีเรีย ยีสต์ หรือรา เพื่อยับยั้งหรือชะลอการเจริญของจุลินทรีย์ที่ทำให้อาหารเสื่อมสภาพ ช่วยคงคุณภาพของอาหาร และยืดอายุการเก็บรักษาได้

 

 

เครื่องจักรที่ใช้ในการแปรรูปอาหาร (Food Processing) คืออะไร มีอะไรบ้าง ?

1. เครื่องเตรียมวัตถุดิบ

  • เครื่องคัดขนาด (Sizer) หรือเครื่องร่อน (Vibration Separator) คือ เครื่องจักรที่ใช้ในการกรองหรือการคัดแยกขนาดของวัตถุดิบ หรือแยกสิ่งแปลกปลอมออกจากวัตถุดิบ เช่น ผัก ผลไม้
  • เครื่องล้าง (Washer) คือ เครื่องจักรที่ทำหน้าที่ในการล้างทำความสะอาดสิ่งสกปรกต่าง ๆ ออกจากวัตถุดิบ เช่น ผัก ผลไม้ เนื้อสัตว์
  • เครื่องปอกเปลือก (Peeler) คือ เครื่องจักรที่ใช้ในการปอกเปลือก ผัก ผลไม้ ซึ่งเป็นหนึ่งในขั้นตอนของการเตรียมวัตถุดิบ
  • เครื่องบดแบบค้อน (Hammer Mill) คือ เครื่องบดที่ใช้ลดขนาดวัตถุดิบ หรือวัตถุดิบแช่แข็ง เช่น เมล็ดธัญพืช เครื่องเทศ สมุนไพร ข้าวสาร น้ำตาลทราย และอื่น ๆ
  • เครื่องโม่บดปั่นต่อเนื่อง (Stone Grinder) คือ เครื่องโม่ปั่น ถั่ว ธัญพืช ช็อกโกแลต เครื่องเทศ ผัก เมล็ดโกโก้ น้ำผึ้ง แยม และอื่น ๆ ซึ่งสามารถบดได้อย่างละเอียด เพื่อใช้ในการปรุงเป็นไส้ของอาหาร
  • เครื่องหั่นเต๋า (Dicer) คือ เครื่องหั่นผักและผลไม้ เป็นก้อนสี่เหลี่ยม ซึ่งสามารถตั้งค่าให้มีขนาดเท่ากันหรือไม่เท่ากันก็ได้ ทั้งนี้ขึ้นอยู่กับความยืดหยุ่นของเครื่องจักร
  • เครื่องสไลซ์ (Slicer) คือ เครื่องจักรที่ใช้ในการลดขนาดของวัตถุดิบ ด้วยการหั่นให้เป็นแผ่นบาง ใช้สำหรับวัตถุดิบประเภท เนื้อสัตว์ แฮม ปลา เนยแข็ง ผลไม้ และผัก
  • เครื่องลวก (Blancher) คือ เครื่องจักรที่ใช้ความร้อนเพื่อฆ่าเชื้อจุลินทรีย์บนผิวของวัตถุดิบ เช่น เนื้อสัตว์ ช่วยยืดอายุการเก็บรักษา รักษาสี คงรสชาติ และเนื้อสัมผัสของวัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์อาหาร
  • เครื่องหมุนเหวี่ยง (Centrifuge, Decanter Centrifuge) เป็นเครื่องจักรที่ใช้หลักการแรงเหวี่ยงเพื่อแยกของเหลวออกจากของแข็ง หรือแยกของเหลวที่มีความหนาแน่นต่างกันออกจากกัน สามารถนำไปใช้ เช่น แยกตะกอนออกจากน้ำมัน แยกเศษอาหารออกจากน้ำซุป และแยกน้ำออกจากแป้ง
  • เครื่องผสม (Mixer) คือเครื่องจักรที่ใช้ในการผสมวัตถุดิบต่าง ๆ และเครื่องปรุงรส ที่ได้จัดเตรียมไว้ให้เข้ากัน

2. เครื่องแปรรูปอาหารด้วยความร้อน

  • เครื่องแลกเปลี่ยนความร้อนแบบแผ่น (Plate Heat Exchanger) คือ เครื่องจักรที่ใช้ถ่ายเทความร้อนจากของเหลวสองชนิด โดยไม่ต้องผสมกัน
  • เครื่องแลกเปลี่ยนความร้อนแบบท่อ (Tubular Heat Exchanger) คือ เครื่องจักรที่มีท่อโลหะ ซึ่งด้านในจะมีของเหลวร้อนไหลผ่าน ส่วนด้านนอกของท่อจะมีของเหลวเย็นไหลผ่าน โดยความร้อนจะถ่ายเทจากของเหลวร้อนไปยังของเหลวเย็นผ่านผนังท่อโลหะ
  • เครื่องแลกเปลี่ยนความร้อนแบบใบมีดขูดผิว (Scraped Surface Heat Exchanger) คือ ถังหมุนที่ภายในมีใบมีดหมุนอยู่ ใบมีดจะขูดผิวของผลิตภัณฑ์อาหารที่ไหลผ่านถัง ความร้อนจะถ่ายเทจากผนังถังไปยังผลิตภัณฑ์อาหารผ่านใบมีด
  • หม้อนึ่งความดันฆ่าเชื้อ (Steam Retort) คือ เครื่องจักรที่ใช้ไอน้ำร้อนความดันสูงเพื่อฆ่าเชื้อจุลินทรีย์ เพื่อช่วยยืดอายุและถนอมอาหาร
  • หม้อน้ำร้อนความดันฆ่าเชื้อ (Hydrostatic Sterilizer) คือ เครื่องจักรที่ใช้น้ำร้อน ที่มีความดันสูง ในการฆ่าเชื้อจุลินทรีย์ เพื่อการถนอมคุณภาพและยืดอายุของอาหาร

3. เครื่องแปรรูปด้วยความเย็น

  • เครื่องแช่แข็งแบบแผ่น (Plate Freezer) คือ เครื่องจักรที่ใช้ลดอุณหภูมิของอาหารลง ด้วยแผ่นโลหะเย็น โดยวางอาหารลงบนแผ่นโลหะ ความร้อนจากอาหารจะถ่ายเทไปยังแผ่นโลหะ ทำให้อาหารเย็นตัวลงและแช่แข็ง
  • เครื่องแช่แข็งฟลูอิดไดซ์เบด (Fluidized Bed Freezer) คือ เครื่องจักรที่ใช้ลดอุณหภูมิของอาหาร ด้วยถังและอากาศเย็น โดยอาหารจะถูกพ่นลงในถัง อากาศเย็นจะไหลขึ้นจากด้านล่าง ดันอาหารให้ลอยตัวอยู่ในอากาศคล้ายฟลูอิดไดซ์เบด ซึ่งความร้อนจากอาหารจะถ่ายเทไปยังอากาศเย็น จนกลายเป็นอาหารแช่แข็ง
  • เครื่องแช่แข็งแบบสเปรย์ (Spiral Freezer) คือ เครื่องจักรที่ใช้ลดอุณหภูมิของอาหารลง โดยอาหารจะถูกวางบนสายพานลำเลียง ไนโตรเจนเหลวหรือก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เย็นจัดจะถูกฉีดพ่นลงบนอาหาร ทำให้กลายเป็นอาหารแช่แข็ง
  • เครื่องแช่แข็งแบบครายเจนิก (Cryogenic Freezer) คือ เครื่องจักรที่ฉีดพ่นไนโตรเจนเหลวหรือก๊าซคาร์บอนไดออกไซด์เย็นจัด (-150°C ถึง -190°C) ลงบนอาหารโดยตรง ทำให้อาหารเย็นตัวลงและแช่แข็งอย่างรวดเร็ว

4. เครื่องแปรรูปด้วยการทำแห้ง

  • ตู้อบแห้ง (Cabinet Drier) ประกอบด้วยตู้ที่มีชั้นวาง โดยวัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์จะถูกวางบนชั้นวาง ให้อากาศร้อนไหลผ่านชั้นวาง เพื่อเป็นการลดความชื้น ทำให้น้ำระเหยออกจากวัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์ ช่วยยืดอายุและรักษาคุณภาพได้อย่างมีประสิทธิภาพ
  • เครื่องอบแห้งแบบถัง (Bin Drier) ประกอบด้วยถังทรงกระบอก วัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์จะถูกเทลงในถัง โดยจะมีอากาศร้อนจะไหลผ่านถัง เพื่อให้น้ำระเหยออกจากวัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์ ช่วยรักษาคุณภาพของอาหาร และยืดอายุของผลิตภัณฑ์
  • เครื่องอบแห้งแบบสายพาน (Belt Drier) ประกอบด้วยสายพานลำเลียงวัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์ ซึ่งจะมีอากาศร้อนไหลผ่านด้านล่างของสายพาน เพื่อให้น้ำระเหยออกจากวัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์ เป็นการยืดอายุและถนอมคุณภาพของอาหาร
  • เครื่องทำแห้งแบบพ่นฝอย (Spray Drier) โดยวัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์จะถูกบดละเอียดเป็นละอองเล็ก ๆ ผสมกับอากาศร้อน ละอองจะแห้งตัวกลายเป็นผงละเอียด นิยมใช้สำหรับงานที่ต้องการผงละเอียด เช่น นมผง กาแฟสำเร็จรูป
  • เครื่องทำแห้งแบบฟลูอิดไดซ์ เบด (Fluidized Bed Drier) โดยวัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์จะถูกวางบนแผ่นรูพรุน อากาศร้อนจะไหลขึ้นจากด้านล่าง ดันวัตถุดิบให้ลอย นิยมใช้กับผลิตภัณฑ์ที่ต้องการความร้อนสูง เช่น เมล็ดพืช
  • เครื่องอบแห้งแบบแฟลช (Flash Drier) โดยวัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์จะถูกฉีดเป็นละอองเล็ก ๆ สัมผัสกับอากาศร้อนที่มีอุณหภูมิสูง ละอองจะแห้งตัวกลายเป็นผงละเอียดภายในเวลาอันสั้น เหมาะสำหรับงานที่ต้องการความร้อนสูง และต้องการผงละเอียด เช่น ยา อาหารเสริม
  • เครื่องอบแห้งแบบลม (Pneumatic Drier) โดยวัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์จะถูกพ่นเป็นละอองเล็ก ๆ ให้ลอยมาผสมกับอากาศร้อน จนละอองจะแห้งตัวกลายเป็นผงละเอียด เหมาะสำหรับผลิตภัณฑ์ที่ต้องการผงละเอียด เช่น นมผง กาแฟสำเร็จรูป
  • เครื่องอบแห้งแบบถังหมุน (Rotary Drier) ประกอบด้วยถังหมุน โดยวัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์จะถูกเทลงในถัง และถังจะหมุนไปพร้อมกับอากาศร้อน ทำให้น้ำระเหยออกจากวัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์ เหมาะสำหรับการนำมาใช้แปรรูปอาหาร
  • เครื่องทำแห้งแบบลูกกลิ้ง (Drum Drier) ประกอบด้วยถังหมุนภายในมีลูกกลิ้ง วัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์จะถูกเทลงในถัง ลูกกลิ้งจะหมุนไปพร้อมกับอากาศร้อน ทำให้น้ำระเหยออกจากวัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์ เหมาะสำหรับวัตถุดิบที่ต้องการความร้อนต่ำ เช่น ผลไม้ ผัก
  • การทำแห้งด้วยแสงอาทิตย์ (Sun Drying) เป็นวิธีการอบแห้งแบบธรรมชาติ โดยใช้อุณหภูมิจากแสงอาทิตย์ นิยมใช้ในการแปรรูปอาหารในครัวเรือน หรืออุตสาหกรรมขนาดเล็ก
  • เครื่องอบแห้งแสงอาทิตย์ (Solar Drier) เป็นเครื่องอบแห้งที่ใช้อุณหภูมิจากแสงอาทิตย์ โดยมีฉนวนกันความร้อนและระบบควบคุมอุณหภูมิ เหมาะสำหรับกระบวนการแปรรูปอาหารในอุตสาหกรรมขนาดเล็ก
  • เครื่องอบแห้งด้วยอินฟราเรด (Infrared Drier) เป็นการใช้คลื่นอินฟราเรด เพื่อถ่ายเทความร้อนไปยังวัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์ ทำให้น้ำระเหยออกจากวัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์ เหมาะสำหรับวัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์ที่มีความไวต่อความร้อน เช่น ผัก ผลไม้
  • การทำแห้งด้วยไมโครเวฟ (Microwave Drier) เป็นการใช้คลื่นไมโครเวฟในการถ่ายเทความร้อนไปยังวัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์ ทำให้น้ำระเหยออกจากวัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์ เหมาะสำหรับวัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์ที่มีขนาดเล็ก
  • เครื่องอบแห้งแบบระเหิด (Freeze Drier) เป็นวิธีการอบแห้งโดยใช้อุณหภูมิต่ำ ความดันต่ำ ทำให้น้ำในวัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์เปลี่ยนสถานะจากของเหลวเป็นก๊าซ เหมาะกับวัตถุดิบหรือผลิตภัณฑ์ที่ไวต่อความร้อน เช่น ผัก ผลไม้

5. เครื่องแปรรูปอาหารด้วยการทําหมัก

  • ถังหมักหมุนเวียน (Rotary Fermentation Tank) เป็นถังที่ใช้สำหรับหมักจุลินทรีย์ โดยถังจะหมุนไปมา ทำให้น้ำหมักและจุลินทรีย์ผสมกันทั่วถึง ช่วยให้การหมักมีประสิทธิภาพดียิ่งขึ้น เหมาะสำหรับการหมักจุลินทรีย์ที่ต้องการออกซิเจน
  • เครื่องหมักแบบถังนิ่ง (Static Fermentation Tank) เป็นถังที่ใช้สำหรับหมักจุลินทรีย์ โดยถังจะอยู่นิ่ง ๆ ไม่หมุนไปมา เหมาะสำหรับการหมักจุลินทรีย์ที่ไม่ต้องการออกซิเจน เช่น การผลิตเบียร์ ไวน์ โยเกิร์ต
  • เครื่องกรองแบบเพรส (Press Filter) เป็นเครื่องกรองที่ใช้น้ำแรงดันผ่านแผ่นกรอง ทำให้ของเหลวแยกออกจากกากตะกอน เหมาะสำหรับการกรองของเหลวที่มีความหนืดสูง หรือมีกากตะกอนปริมาณมาก
  • เครื่องแยกเหวี่ยงแบบจานดิสก์ (Disc Centrifuge) เป็นเครื่องแยกที่ใช้แรงเหวี่ยงแยกของเหลวออกจากกากตะกอน โดยของเหลวที่มีความถ่วงน้อยจะไหลออกไปทางด้านบน และกากตะกอนที่มีความถ่วงมากจะตกตะกอนลงที่ก้นเครื่อง เหมาะสำหรับการแยกของเหลวที่มีความหนืดต่ำ หรือมีกากตะกอนปริมาณน้อย

 

นี่คงทำให้เข้าใจเกี่ยวกับเครื่องจักรในกระบวนการแปรรูปอาหาร (Food Processing) กันไปแล้วว่าคืออะไรบ้าง และหากต้องการหาเครื่องจักรแปรรูปอาหารมาใช้งาน ไม่ว่าจะเป็นเครื่องสไลซ์ผักที่มีขนาดใหญ่ เครื่องหั่นผักอุตสาหกรรม หรือเครื่องแปรรูปอาหารประเภทต่าง ๆ ที่ Asia Engineering Pac เราเป็นผู้ผลิตเครื่องจักรอุตสาหกรรมอาหาร ยา สี และเคมี คุณภาพยุโรป โดยมีเครื่องจักรอุตสาหกรรม เครื่องบรรจุอัตโนมัติ เครื่องบรรจุของเหลว รวมถึงเครื่องบรรจุภัณฑ์ประเภทต่าง ๆ ที่มีความทันสมัยและปลอดภัย สามารถออกแบบและปรับเครื่องจักรให้ตรงทุกความต้องการ เพื่อยกระดับกระบวนการผลิตให้ได้มาตรฐาน สร้างความมั่นใจให้แก่ผู้บริโภค สนใจสอบถามข้อมูลเพิ่มเติมได้ที่ 02-806 4501

 

ข้อมูลอ้างอิง:

  1. อาหารแปรรูป. สืบค้นเมื่อวันที่ 5 มิถุนายน 2567 จาก http://lib3.dss.go.th/fulltext/dss_knowledge/BLPD_1_2561_food.pdf
  2. Food processing / การแปรรูปอาหาร. สืบค้นเมื่อวันที่ 5 มิถุนายน 2567 จาก https://www.foodnetworksolution.com/wiki/word/001149/food-processing--การแปรรูปอาหาร#:~:text=การแปรรูปอาหาร%20(food%20processing)%20เป็นกระบวนการที่เปลี่ยนแปลงสภาพของวัตถุดิบ%20ให้เป็นผลิตภัณฑ์อาหารอยู่ใน%0Aสภาพที่เหมาะสม%20สะดวก%20และปลอภัยต่อการบริโภค%20เป็นการถนอมอาหาร%20เพื่อยืดอายุการเก็บรักษา%20ทำให้เกิดผลิตภัณฑ์ใหม่%0Aที่มีความหลากหลาย%20เพิ่มทางเลือก%20และเพิ่มมูลค่าให้กับวัตถุดิบ
  3. เครื่องจักรและอุปกรณ์แปรรูปอาหาร / food processing equipment. สืบค้นเมื่อวันที่ 5 มิถุนายน 2567 จาก https://www.foodnetworksolution.com/wiki/word/002943/เครื่องจักรและอุปกรณ์แปรรูปอาหาร-food-processing-equipment#:~:text=Food%20processing%20equipment%20หมายถึงเครื่องจักร%20และอุปกรณ์ต่างๆ%20ที่ใช้ในกระบวน,จะนำมาสู่อันตรายในอาหาร%20(food%20hazard) 

บทความที่เกี่ยวข้อง
ติดสติ๊กเกอร์สายพาน
ทำไมต้องมี เครื่องติดสติ๊กเกอร์สายพาน? เจาะลึกความสำคัญ ประโยชน์ 4 ด้านหลัก ปัจจัยการเลือกเครื่องติดฉลาก และเพิ่มประสิทธิภาพการผลิตอย่างมืออาชีพ
ชวนไปชมงานแสดงสินค้าอุตสาหกรรมครั้งยิ่งใหญ่ Propak Asia 2024
ชวนไปรู้จักงานแสดงสินค้าอุตสาหกรรมครั้งยิ่งใหญ่ Propak Asia 2024 in Bangkok, Thailand และ Asia Engineering Pac จะมีอะไรมาจัดแสดงบ้าง ตามไปหาคำตอบกัน
เครื่องบรรจุขวด
เครื่องบรรจุน้ำจิ้มและเครื่องบรรจุซอส ตอบโจทย์ SME และโรงงาน ผลิตเร็ว ลดต้นทุน รักษาคุณภาพสินค้า พร้อมมาตรฐานความปลอดภัยอาหาร
เว็บไซต์นี้มีการใช้งานคุกกี้ เพื่อเพิ่มประสิทธิภาพและประสบการณ์ที่ดีในการใช้งานเว็บไซต์ของท่าน ท่านสามารถอ่านรายละเอียดเพิ่มเติมได้ที่ นโยบายคุกกี้
Powered By MakeWebEasy Logo MakeWebEasy